Kitaplar haqqında 20 qızıqlı fakt

Kitaplar haqqında 20 qızıqlı fakt

Kitaplar haqqında 20 qızıqlı fakt

Kitaplar adamzatqa mıń jıllar dawamında joldas bolıp keledi. Olar bilim beredi, ilhamlandıradı, úyden shıqpay-aq hár qanday dáwirge sayaxat etiw imkaniyatın beredi. Ádebiyat áleminde hámme bile bermeytuǵın tań qalarlıq faktler kóp. Bul maqalada biz kitaplarǵa jańa kózqarastan qarawǵa járdem beretuǵın jigirmalaǵan qızıqlı ózgeshelikler haqqında aytıp beremiz.

1. Bizge shekem jetip kelgen eń áyemgi kitap 868-jılı Qıtayda basıp shıǵarılgan “Almaz sutra.” Ol ksilografiya usılı menen dúzilgen bolıp, buddizm tekstinen ibarat.
2. Áyemgi Mısırda dáslepki kitaplar papirustan, áyemgi Qıtayda bolsa jipler menen baylangan bambuk taxtayshalardan tayarlangan.
3. Dúnyadagi en úlken kitapxana AQSh Kongressi kitapxanası. Onıń fondlında 170 millionnan aslam kitap, karta hám qoljazbalar saqlanbaqta.
4. Servantestiń “Don Kixot” kitabı Bibliyadan keyin eń kóp basıp shıǵarılǵan kórkem shıǵarma bolıp tabıladı. Ol dúnyanıń derlik barlıq tillerine awdarmalanǵan.
5. Áyyemgi kitaplarda paydalanılǵan qaǵaz kóbinese paxta hám zıǵırdan islengen, sonlıqtan júzlegen jıllar aldın islengen ayırım nusqalar ájayıp jaǵdayda saqlanıp qalǵan.
6. Eń qımbat satılǵan kitap – Leonardo da Vinchiniń “Lester kodeksi.” Onı 1994-jılı Bill Geyts 30,8 million dollarǵa satıp aldı.
7. Orta ásirlerde kitaplar qolda kóshirilgen hám olardı jaratıw ushın monaxlar jıllar sarplagan. Xatkerler geyde sharshaw hám suwıqtan arız etip, qoljazbalardıń shetine jazıp qaldırgan.
8. Kitapxanalar áyemde tek bilimler saqlanatuǵın orın emes, al muqaddes orınlar da esaplangan. Máselen, ataqlı Aleksandriya kitapxanası pútkil dúnya ilimpazların ózine tartqan.
9. Kóplegen klassikalıq shıǵarmalar hár qıylı dáwirlerde cenzura etilgen yamasa hátteki qadaǵan etilgen. Jorj Orveldiń “1984,” Vladimir Nabokovtıń “Lolita,” Xarper Lidiń “Masqarashını óltiriw” shıǵarmaları usılar qatarına kiredi.
10. Dúnyadaǵı eń kishi kitap – “Teotokos.” Onıń ólshemi tek 0,9 mm bolıp, onı oqıw ushın mikroskop kerek.
11. Dáslepki kitap muqabaları teriden hám aǵashtan islengen. Olar tek ǵana betlerin qorǵaǵan, bálki bezew wazıypasın hám orınlaǵan, sebebi olar kóbinese qımmatbahlı taslar menen bezetilgen.
12. XIX ásirde “jumbaq kitaplar” dep atalatuģın kitaplar belgili edi. Olardıń betlerin hár qıylı usıllar menen búklep, hár qıylı syujet sızıqların payda etiw múmkin edi.
13. Yaponiyada cundoku dástúri bar – bul kitap satıp alıw, biraq oqıwǵa úlgere almaw ádeti. Bunday hádiyse pútkil dúnyadaǵı kóplegen kitapqumarlarǵa tanıs.
14. Gutenberg baspa úskenesinde basılgan dáslepki kitaplar sonday qımbat edi, úy bahasında satılǵan.
15. Ayırım áyyemgi kitaplarda “sırlı betler”di ushıratıw múmkin. Mısalı, orta ásir qoljazbalarında geyde qosımsha jazıwlar yamasa illyustraciyalar jasırınǵan bolıp, olar tek belgili bir jaqtılıqta kórinetuǵın edi.
16. Kitap haqqındaǵı eń belgili ápsanalardan biri, orta ásirlerde kitap oqıw kesellik keltirip shıǵarıwı múmkin dep esaplanǵan. Negizinde, kitaplar kóbinese adamlardıń ruwxıy dúnyasın emlep, táshwishlerdi jeńiwge járdem bergen.
17. Dúnyada oqıp bolmaytuǵın kitaplar bar. Máselen, “Serafini kodeksi” sırlı súwretler hám belgisiz tildegi tekst penen toltırılǵan.
18. Áyemgi kitaplardıń qoljazbalarında geyde haywanlardıń barmaq izleri hám hátte ayaq izleri de ushırasadı, bul olardıń aktiv paydalanılǵanlıǵın kórsetedi.
19. Dúnyadaǵı eń uzın kitap – Marsel Prusttıń “Joytılǵan waqıttı izlep” shıǵarması. Onda 1,2 millionnan aslam sóz bar.
20. Kitap oqıw aqıl-oy qábiletin saqlap qalıwǵa járdem beredi, yadtı jaqsılaydı hám stress dárejesin azaytadı. Izertlewler sonı kórsetedi, kúnine 30 minut kitap oqıw da turmıs sapasına sezilerli tásir kórsetiwi múmkin.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            ( Maǵlıwmatlar internet materiallarınan alındı.)